Metabolik sendroma yakalanmak için obez olmanıza gerek yok. Nihayetinde normal vücut ağırlığına sahip bireylerin %40’ında metabolik sendrom var. Obezite, metabolik sendromun nedeni değil, belirtilerinden biridir. Obez insanlarda olsun veya olmasın, metabolik sendromun herkesin hemfikir olduğu belirtisi insülin direncidir. Zayıf insanlarda da insülin direnci gelişebilir. Ama Nasıl? Ve nerede? Neden vücut insüline dirençli hale gelir?

İşte size metabolik sendromun oluşma şeması:

  • Metabolik sendrom, vücudunuzun enerjiyi biriktirip karaciğer ve viseral yağ dokusunda depolanması ile başlar. Karaciğerde yağ depolanması, karaciğeri insüline dirençli hale getirir ve bu da tüm organlara zarar verecek yıkıcı etkilerin başlamasına neden olur.
  • Karaciğerdeki insülin direnci, karaciğerin enerjiyi uygunsuz şekilde taşımasına yol açar. Bunun üzerine pankreas, karaciğerin doğru çalışması için daha çok insülin üretmeye başlar. Bu da insülin seviyesini yükselterek deri altı yağ dokusunda daha çok yağ birikmesine, kilo alımına ve nihayetinde obeziteye yol açar.
  • Karaciğer, fazla yağı trigliseritlere dönüştürerek depolanmak üzere deri altı yağ dokusuna gönderir. Böylece kandaki yağ seviyeleri artarak dislipidemi oluşur. Dislipidemi, kalp hastalıklarına neden olan faktörlerden biridir.
  • Yüksek insülin seviyesi kan damarlarını etkileyerek, damarları çevreleyen düz kas hücrelerinin hızlıca çoğalmasına neden olur. Bu süreçte atardamar duvarları sertleşip daralır ve yüksek tansiyon ortaya çıkar.
  • İnsülin direnci, kanda yağ problemleri ve yüksek kan basıncı üçlüsü birleşince vücutta büyük bir stres oluşur. Bu da kalp krizi ve felç gibi sonuçlar doğurabilecek kardiyovasküler hastalıkların baş göstermesine neden olur.
  • Karaciğerde biriken yağ inflamasyona neden olur ki bu da insülin direncini daha da kötüleştirir. Bir süre sonra karaciğer dokusu zedelenir ve alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması baş gösterir. Bu hastalık daha sonra ilerleyerek siroza da dönüşebilir.
  • Kadınlarda, insülin direnci ve yüksek insülin seviyeleri yumurtaları etkiler; testosteron salınımını arttırırken östrojen salınımını azaltır ve polikistik over (yumurtlama bozukluğu) sendromuna, istenmeyen tüylerin artmasına ve kısırlığa yol açar.
  • Karaciğerdeki insülin direnci kötüleştikçe ve vücut yağı depoları genişledikçe pankreas daha çok insülin üretmek zorunda kalır. Bir süre sonra, pankreas beta hücreleri, vücudun insülin ihtiyacını karşılayamayacak hale gelir ve göreceli insülin yetersizliği oluşur. Nihayetinde beta hücreleri başarısızlığa uğrar ve tip 2 diyabet gelişir.
  • İnsülin, hücrelerin bölünmesini sağlayan hormonlardan biridir. Aşırı insülin salgılanması ve kandaki aşırı insülin miktarları bazı kanser türlerinin gelişiminde etkilidir.
  • Henüz kesin olarak kanıtlanmamış olsa da, bazı araştırmalar insülin direncinin beyinde bunamaya neden olduğunu göstermiştir.

Sonuç olarak, metabolik sendromu oluşturan pek çok metabolik komplikasyon vardır. Bu hastalığın sürecini anlamak, tedavide ve sağlığımıza kavuşmadı çok önemlidir.

Prof Dr Robert Lustig